Cognitivisme

RdeK 6-12-2010 14/12/10 aangevuld verbeterd MdeR 7-12-2010 Aanvullingen/verbeteringen RdeK en MdeR 3-1-2011 Laatste review =__ Cognitivisme __= = Inleiding = De cognitivistische onderwijspsychologie richt zich op de wijze waarop leerlingen informatie verwerken en in hun brein opslaan.

Leren vroeger
We kennen uit de middeleeuwen het gildesysteem, waarbij een leerling een ambacht leerde van een meester. De meester droeg al zijn kennis en vaardigheden over aan zijn leerling. Bij voldoende vordering werd deze gezel. En de gezel leerde verder, tot hij zelf de meesterproef kon afleggen. Het leerprincipe was: goed afkijken en nadoen.

** Huidig onderwijs **
Ook in het huidige onderwijs is het actief betrekken van leerlingen bij de lesstof van toepassing. Een uur frontaal lesgeven wordt tegenwoordig niet meer als leerzaam gezien. Daarom laat men leerlingen individueel of in groepjes aan opdrachten of een project werken. Ausubel benadrukte bijvoorbeeld in zijn theorie dat het belangrijk was om leerlingen actief te laten leren. De centrale vraag is: hoe wordt kennis die leerlingen aangedragen krijgen, in de hersenen verwerkt en hoe kan je als leerkracht zorgen dat dit proces optimaal verloopt. In dit artikel wordt een korte beschrijving gegeven van 3 bekende leerpsychologen uit het cognitivisme namelijk Robert Gagne, Jerome Bruner en Howerd Gardner. Vervolgens wordt er dieper in gegaan op David Ausubel. Zijn theorie heeft op ons de meeste indruk gemaakt. Het betreft een theorie die handvatten biedt voor de praktijk van het leren.

= Leerpsychologen cognitivisme = Robert Gagne

Robert Gagne (1916 – 2002) ging er van uit dat er vijf categorieën van leerresultaten waren. Deze zijn weer onderverdeeld in een aantal leertaken die noodzakelijk zijn om deze leerresultaten te bereiken. Uit onderzoek is gebleken dat deze wel werken in het hoger onderwijs maar dat de resultaten in het basis en voortgezet onderwijs tegenvallen. De waarde van de theorie van Gagne schuilt vooral in de voorbereiding van je lessen.

Jerome Bruner Het werk van Jerome Bruner (geboren in 1915) wordt vooral gekenmerkt door zijn belangstelling voor de manier waarop mensen kennis verwerven. Hij veronderstelt dat mensen initiatieven ondernemen om doelen te bereiken en niet passief reageren op prikkels uit hun omgeving. Als het doel voor een leerling niet duidelijk is zal hij niet tot leren komen.

Howard Gardner Howard Gardner (geboren in 1943) is vooral bekend geworden door de meervoudige intelligentie theorie. Er bestaan volgens hem verschillende soorten van intelligentie waarmee mensen kunnen leren en informatie kunnen verwerven. Voor zijn theorie over de meervoudige intelligentie kreeg Gardner in 1981, de MacArthur Prijs.

= David Ausubel = Algemeen David Ausubel (1918 – 2008) gaat in zijn theorieën in op hoe de mens nieuwe informatie opneemt en aansluit (ankert) op de kennis die hij al bezit. Oude kennis is een ankerpunt waar nieuwe kennis aan gekoppeld kan worden. Anders verwoord gaat d e aandacht van Ausubel uit naar de manier waarop mensen nieuwe informatie opnemen in het kennisbestand dat zij al hebben. Nieuwe informatie moet op een goede manier opgeslagen worden om het zonder problemen later terug te kunnen vinden. Ausubel is in zijn theorieën sterk beïnvloed door Jean Piaget, een Zwitsers ontwikkelingspsycholoog, die onder andere bekend is om zijn theorie van de drie mechanismen waarin mensen kennis wordt vergaren.

Theorien Ausubel

Ontdekkend leren en ontvangend leren
Leren kan op twee manieren plaatsvinden: · in de vorm van ontdekkend leren ( Discovery learning) · in de vorm ontvangend leren, de kennis wordt aangereikt.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">Over het algemeen wordt kennis ontvangend geleerd. Volgens Ausubel is dit de meest efficiënte manier van kennis verwerven. Bij ontvangend leren wordt de informatie in kant en klare vorm aangeboden, zodat deze nagenoeg zonder bewerking in het lange termijn geheugen kan worden opgenomen en later zonder problemen opgeroepen kan worden. Dit lijkt op de vorm van het frontale lesgeven. Maar Ausubel stelt wel dat docenten er voor moeten waken dat leerlingen niet in een passieve rol worden gedwongen.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">Om leerkrachten te helpen bij ontvangend onderwijs en daarnaast ook de leerlingen te activeren, reikt Ausubel een onderwijsstrategie aan; · <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt;">De leerlingen verwijzen naar eerder behandelde stof · <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt;">Vergelijkingen maken · <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt;">Voorbeelden of analogieën geven of laten bedenken · <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt;">De essentie van de leerstof in eigen worden laten samenvatten

Betekenisvol en betekenisloos leren
<span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">De achtergrond van deze onderwijsstrategie is dat op deze manier deductief redeneren wordt bereikt. Een andere beschrijving die hiervoor wordt gebruikt is betekenisvol leren.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">Volgens Ausubel wordt leren pas betekenisvol door: <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een verduidelijking; Ausubel heeft betekenisvol leren tegenover betekenisloos leren gezet. Het verschil tussen deze twee vormen zit in de mate waarin de nieuwe informatie betekenis krijgt voor de leerling. Nieuwe informatie krijgt pas betekenis als het verbonden kan worden met al aanwezige kennis( ankeren). Door bewerking van de aangeboden informatie construeert /organiseert de leerling zijn eigen kennis. Dit alles is terug te vinden in de onderwijsstrategie van Ausubel. De informatie die geleerd wordt is logisch en komt voort uit bijvoorbeeld de eerder behandelde stof, de gemaakte vergelijking of uit voorbeelden en analogieën. Doordat deze informatie logisch wordt gebracht is de te leren stof gemakkelijk eigen te maken. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bij betekenisloos leren is er sprake van uit het hoofd leren zonder dat er ergens een koppeling plaats vindt. Je kunt bijvoorbeeld wel een regel/formule/trucje toepassen maar de betekenis ervan wordt niet begrepen. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Ausubel beschrijft leren ook als een proces van verankering. <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Hiermee bedoelt hij dat nieuwe informatie gekoppeld wordt aan de al aanwezig kennis( ankeren). Effectief leren vindt juist dan plaats als er stabiele ankerbegrippen aanwezig zijn. Is dat niet zo, dan is het de taak van de leraar om eerst een kader, een structuur te scheppen, die de leerling nodig heeft om nieuwe kennis te verwerken en in te passen in de al bestaande structuren. Door het gebruik van de door Ausubel gegeven leerstrategie wordt dit ankeren van kennis bereikt.
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; margin: 0cm 0cm 0pt; tabstops: list 36.0pt;">De aard en opbouw van de leertaak
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; margin: 0cm 0cm 0pt; tabstops: list 36.0pt;">De voorkennis van de lerende
 * <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; margin: 0cm 0cm 0pt; tabstops: list 36.0pt;">De leerintentie van de leerling

Vergelijken en verklaren
<span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">Ausubel is in zijn theorie dieper ingegaan hoe je als leraar kennis kan organiseren en overdragen. Hij geeft in grote lijnen twee manieren om de kennis logisch over te dragen, namelijk: · <span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt;">Op een vergelijkende manier · <span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt;">Op een verklarende manier

<span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">De vergelijkende manier wordt gebruikt om bestaande kennis te vergelijken met de nieuw te leren kennis. Op deze manier wordt de te leren kennis door de vergelijking verankerd aan de bestaande kennis. Aandachtspunt is wel dat de vergelijking natuurlijk niet helemaal op gaat. Sommige zaken in de te leren lesstof lopen misschien synchroon met de al aanwezige kennis, maar andere zaken in de bestaande kennis moet je juist niet over nemen in de te leren kennis. Er moet dus duidelijk onderscheid gemaakt worden waar de vergelijking wel, en waar de vergelijking juist niet opgaat.

<span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">De verklarende manier wordt met name gebruikt bij nieuwe kennis. Door de lesstof te verklaren met de kennis die de leerling al heeft wordt de kennis verankerd. Voorbeeld vanuit de literatuur is bijvoorbeeld het bijbrengen van wat een rechte hoek eigenlijk is. Voor leerlingen is dit nieuwe kennis, maar door ze te laten zoeken naar rechte hoeken in het klaslokaal kan het begrip rechte hoek verklaard en eigen gemaakt worden.

Kritiek
<span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">Met name de manier van het organiseren van kennis maakt kritiek los. Want wat zijn precies de criteria van hoe je kennis moet organiseren en overdragen. Welke leerstof vraagt om welke overdracht. Moet je deze kennis juist verklaren, of vergelijken. Het lijkt erop dat dit nogal subjectief is.

<span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">Tegelijkertijd vragen de criticasters zich af welke wijze van kennisoverdracht je moet toepassen bij leerlingen met minder cognitieve vaardigheden of juist met veel cognitieve vaardigheden.

<span style="color: #c00000; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 0pt;">Ausubel erkent deze vragen, maar ziet dit zelf niet als relevant. Het blijft volgens hem maatwerk, afhankelijk van zowel de leerstof als van de leerling met zijn cognitieve mogelijkheden. Het gaat erom dat het organiseren van kennis een hulpmiddel kan zijn om de nieuwe leerstof eigen te maken.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">http://portfolio.peterlakeman.nl <span style="color: blue; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">[|http://www.ontwerpatelier.nl] <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">https://www.kuleuven.be <span style="font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">http://www.davidausubel.org/ <span style="color: windowtext; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; text-decoration: none; textunderline: none;">[] <span style="color: windowtext; font-family: 'Arial','sans-serif'; font-size: 12pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; text-decoration: none; textunderline: none;">[]
 * Bronvermelding**